Wat is xerostomie?

Met xerostomie bedoelen we ook wel een droge mond. Dit ontstaat vaak door een verminderde speekselproductie. Speeksel houdt uw mond vochtig, ondersteunt het kauwen en slikken en beschermt uw gebit tegen gaatjes. Bij te weinig speeksel voelt uw mond droog of plakkerig aan. Ook praten, proeven, kauwen en slikken kunnen moeilijker gaan. Een droge mond is meestal geen ziekte op zichzelf, maar een klacht met een onderliggende oorzaak. Op deze pagina leest u hoe een droge mond ontstaat, wanneer advies of behandeling nodig is en wat u zelf tegen de klachten doet.

Wat is een droge mond?

Een droge mond betekent dat uw mond niet vochtig genoeg aanvoelt. Artsen noemen dit xerostomie. Dit gevoel gaat vaak samen met een verminderde speekselproductie, maar dat is niet altijd het geval. Bij te weinig speeksel voelen uw mond, tong en lippen droog of plakkerig aan. Speeksel spoelt voedselresten weg, helpt zuren te neutraliseren en ondersteunt het kauwen en slikken. Ook beschermt het uw mond en gebit. Een langdurig droge mond vergroot daardoor de kans op klachten en gebitsproblemen.

Oorzaken van een droge mond

Medicijngebruik is een veelvoorkomende oorzaak van een droge mond. Volgens de NHG-behandelrichtlijn veroorzaken vooral medicijnen met een anticholinerge werking regelmatig klachten.

  • Verschillende medicijnen veroorzaken een droge mond, waaronder diuretica (plaspillen), bepaalde bloeddrukverlagers, antidepressiva en middelen tegen allergieën.
  • Weinig drinken, koorts, braken of diarree leidt tot uitdroging, waardoor de hoeveelheid speeksel soms afneemt.
  • Roken, alcohol en cafeïne verergeren het droge gevoel in de mond.
  • Bij spanning maakt u soms tijdelijk minder speeksel aan en ook ademen door de mond droogt het mondslijmvlies sneller uit.
  • Bepaalde ziekten tasten de speekselklieren aan of verminderen de speekselproductie.

Klachten en gevolgen

Een droge mond geeft niet alleen een droog gevoel, maar kan ook verschillende klachten in de mond en keel veroorzaken. De meest voorkomende klachten zijn:

  • Een droge of plakkerige tong.
  • Moeite met het doorslikken van droog voedsel.
  • Een veranderde smaakbeleving.
  • Een slechte adem.

Bij langdurig speekseltekort neemt de bescherming van uw gebit af. Daardoor vergroot het risico op gaatjes, tandvleesontsteking en schimmelinfecties in de mond. Een droge mond is meestal niet direct gevaarlijk, maar aanhoudende klachten kunnen uw mondgezondheid wel aantasten. Blijven de klachten langer dan enkele weken bestaan? Laat dan de oorzaak en uw gebit controleren.

Hoeveel mensen hebben last van een droge mond?

Naar schatting heeft ongeveer één op de vijf mensen weleens last van een droge mond, en onder ouderen ligt dat aandeel duidelijk hoger. Harde cijfers zijn schaars: de NHG-behandelrichtlijn “Droge mond, xerostomie” meldt dat er in de literatuur geen exacte prevalentiecijfers bekend zijn. Wel is duidelijk dat de klacht vaker voorkomt naarmate mensen ouder worden en meer medicijnen gebruiken, want juist medicatie is een veelvoorkomende oorzaak. Ook mensen met een aandoening zoals diabetes of het syndroom van Sjögren hebben er bovengemiddeld vaak mee te maken. Een droge mond is dus een veelvoorkomende klacht, al is de precieze omvang in Nederland lastig vast te stellen.

Droge mond ’s nachts

Wordt u ’s nachts of ’s ochtends wakker met een droge mond? Dat komt vaak doordat u tijdens het slapen door uw mond ademt. Ook maakt uw lichaam ’s nachts minder speeksel aan, waardoor uw mond droger aanvoelt. Slaapt u met uw mond open, snurkt u of heeft u een verstopte neus, dan nemen de klachten toe.

Ook medicijnen die u ’s avonds inneemt, spelen soms een rol. Af en toe wakker worden met een droge mond hoeft niet direct op een probleem te wijzen. Heeft u er iedere ochtend last van of gaan de klachten samen met een branderige tong of slechte adem? Laat de oorzaak dan onderzoeken door de tandarts.

Wat u zelf doet

Met enkele dagelijkse maatregelen verlicht u de klachten en beschermt u uw gebit:

  • Drink regelmatig water door verspreid over de dag kleine slokjes te nemen.
  • Stimuleer de speekselproductie door op suikervrije kauwgom te kauwen of op een suikervrij snoepje te zuigen.
  • Gebruik een hulpmiddel zoals kunstspeeksel, een mondspray of een bevochtigende gel om uw mond tijdelijk vochtig te houden.
  • Verzorg uw gebit goed door tweemaal per dag met fluoridetandpasta te poetsen en het aantal suikermomenten te beperken.
  • Vermijd alcohol en roken, omdat deze de klachten kunnen verergeren.
  • Vraag persoonlijk advies aan een tandarts of mondhygiënist, zodat zij kunnen beoordelen welke extra mondverzorging en producten bij uw klachten passen.

Wanneer naar de tandarts?

Neem contact op met uw tandarts of huisarts wanneer de klachten na enkele weken niet afnemen of eten, praten en slikken bemoeilijken. Vermoedt u dat een medicijn de droge mond veroorzaakt? Bespreek dit dan met uw arts of apotheker. Stop niet zelf met voorgeschreven medicatie. Uw arts beoordeelt of aanpassing of vervanging mogelijk is. Heeft u naast een droge mond veel dorst, moet u vaak plassen of valt u zonder duidelijke reden af? Maak dan een afspraak met uw huisarts om een onderliggende aandoening te laten onderzoeken. Een tandarts of mondhygiënist controleert uw gebit op gaatjes, gevoeligheid, slijtage en ontstekingen. Ook krijgt u advies over mondverzorging en producten die uw gebit bij een droge mond extra beschermen.

Advies over een droge mond bij TandZuiver

Heeft u last van een aanhoudend droge mond of maakt u zich zorgen over uw gebit? Onze BIG-geregistreerde tandartsen en mondhygiënisten in Heemstede en Haarlem bespreken en beoordelen uw klachten. Samen kijken we naar mogelijke oorzaken en naar manieren om uw gebit extra te beschermen. U krijgt een duidelijke uitleg en praktisch advies voor thuis.

Maak een afspraak bij onze praktijk in Heemstede of Haarlem of schrijf u in als nieuwe patiënt. In onze kennisbank vindt u meer informatie over een droge mond en andere onderwerpen rond mondgezondheid.

 

TandZuiver
Händellaan 2a
2102 CW Heemstede

Veelgestelde vragen over een droge mond

Waar kan een droge mond op duiden?

Een droge mond kan samenhangen met medicijngebruik, uitdroging of mondademen. Soms speelt een onderliggende aandoening mee, zoals diabetes of het syndroom van Sjögren. Houden de klachten langer dan enkele weken aan? Laat de oorzaak dan onderzoeken.

Welke ziekte geeft een droge mond?

Onder meer diabetes en het syndroom van Sjögren kunnen een droge mond veroorzaken. Bij een hoge bloedsuiker door diabetes heeft u vaak ook veel dorst en moet u vaker plassen. Bij het syndroom van Sjögren werken de speeksel- en traanklieren minder goed, waardoor een droge mond en droge ogen ontstaan. Ook bestraling in het hoofd-halsgebied kan de speekselklieren beschadigen. Dit is geen ziekte, maar een mogelijke oorzaak van langdurige monddroogheid.

Hoe stop je een droge mond?

U verlicht de klachten door regelmatig kleine slokjes water te drinken en de speekselproductie te stimuleren. Kauw bijvoorbeeld op suikervrije kauwgom of zuig op een suikervrij snoepje. Kunstspeeksel, een mondspray of een bevochtigende gel houdt uw mond tijdelijk vochtig. Houden de klachten aan? Bespreek de mogelijke oorzaak dan met uw arts, tandarts of mondhygiënist.

Kan een vitaminetekort een droge mond veroorzaken?

Een droge mond wijst niet automatisch op een vitaminetekort. Tekorten kunnen wel andere mondklachten veroorzaken, zoals een gevoelige of branderige tong. Laat bij aanhoudende klachten eerst beoordelen wat de meest waarschijnlijke oorzaak is. Uw huisarts bepaalt of bloedonderzoek nodig is.

Is een droge mond gevaarlijk?

Een droge mond is meestal niet direct gevaarlijk. Langdurige monddroogheid vermindert wel de natuurlijke bescherming van uw gebit. Daardoor stijgt het risico op gaatjes, tandvleesproblemen en schimmelinfecties in de mond. Laat aanhoudende klachten daarom controleren door uw tandarts of huisarts.

Wanneer moet ik met een droge mond naar de huisarts?

Maak een afspraak met uw huisarts wanneer de klachten na enkele weken niet afnemen of samengaan met veel dorst, vaak plassen, onverklaard gewichtsverlies of droge ogen. Vermoedt u dat medicatie de oorzaak is? Bespreek dit dan met uw arts of apotheker en stop niet zelf met voorgeschreven medicijnen.